جوملا یک سیستم مدیریت محتوا (CMS) متن‌باز و رایگان است که با PHP نوشته شده و تحت لایسنس GPL منتشر می‌شود. بیش از ۲٪ وب‌سایت‌های جهان از جوملا استفاده می‌کنند و جامعه فعالی از توسعه‌دهندگان و کاربران دارد.

جوملا برای چه نوع سایت‌هایی مناسب است؟
• سایت‌های شرکتی و معرفی شرکت
• وبلاگ و سایت خبری
• فروشگاه آنلاین (با افزونه‌های فروشگاهی)
• سایت آموزشی و LMS
• پورتال سازمانی
• سایت چندزبانه

مزایای جوملا:
• رایگان و متن‌باز
• امنیت بالا با به‌روزرسانی‌های منظم
• هزاران افزونه و قالب آماده
• پشتیبانی از RTL و زبان فارسی
• انعطاف‌پذیری بالا برای سفارشی‌سازی
• مستندات و جامعه پشتیبانی قوی

قبل از نصب جوملا ۶، محیط سرور باید این پیش‌نیازها را داشته باشد:

نسخه PHP: حداقل PHP 8.1 (توصیه: 8.2 یا 8.3)
• extension های مورد نیاز: pdo_mysql, mbstring, xml, zip, gd یا imagick, intl, json, curl

دیتابیس: MySQL 8.0.13+ یا MariaDB 10.4.1+
• InnoDB به‌عنوان موتور ذخیره‌سازی
• utf8mb4 برای پشتیبانی کامل یونیکد

وب‌سرور: آپاچی 2.4+ یا nginx 1.18+

برای توسعه لوکال:
• XAMPP: شامل آپاچی، MySQL، PHP
• Laragon: سبک و سریع برای ویندوز
• MAMP: برای مک
• Docker: برای محیط ایزوله و قابل تکرار

مراحل نصب جوملا ۶:

۱) دانلود: از downloads.joomla.org آخرین نسخه Full Package (ZIP) را دانلود کنید.

۲) آپلود: فایل ZIP را در پوشه public_html (یا زیرپوشه برای ساب‌دامین) آپلود و استخراج کنید.

۳) دیتابیس: در cPanel یا phpMyAdmin یک دیتابیس و کاربر MySQL بسازید و کاربر را به دیتابیس متصل کنید.

۴) اجرای نصب: آدرس سایت را در مرورگر باز کنید. صفحه نصب باز می‌شود.

۵) مراحل نصب:
• انتخاب زبان (فارسی یا انگلیسی)
• بررسی پیش‌نیازها (همه باید سبز باشند)
• نام سایت، توضیحات، ایمیل ادمین
• اطلاعات دیتابیس: نوع، host، نام دیتابیس، کاربر، پسورد
• نصب نمونه (اختیاری)
• اطلاعات Super User: نام کاربری، ایمیل، پسورد قوی

۶) حذف پوشه installation بعد از نصب موفق.

پنل مدیریت از آدرس yoursite.com/administrator در دسترس است.

منوهای اصلی:
• System: تنظیمات، به‌روزرسانی، کش، اطلاعات سیستم
• Users: مدیریت کاربران، گروه‌ها، دسترسی
• Menus: ساخت و ویرایش منوها
• Content: مقالات، دسته‌بندی‌ها، Featured
• Components: کامپوننت‌های نصب‌شده (Banners، Contacts و غیره)

داشبورد:
• خلاصه وضعیت سایت
• به‌روزرسانی‌های موجود
• مقالات اخیر
• لینک‌های سریع

نکته: برای امنیت، آدرس /administrator را در تنظیمات وب‌سرور تغییر دهید یا از 2FA استفاده کنید.

ساخت مقاله در جوملا:

۱) Content → Articles → New

۲) فیلدهای اصلی:
• Title: عنوان مقاله
• Alias: آدرس URL (خودکار از عنوان ساخته می‌شود)
• Category: دسته‌بندی (حتماً انتخاب کنید)
• Status: Published برای انتشار، Unpublished برای پیش‌نویس

۳) ویرایشگر متن:
• متن مقاله را بنویسید
• از دکمه‌های فرمت برای Bold، Italic، لیست و غیره استفاده کنید
• تصویر: دکمه Image، آپلود یا انتخاب از رسانه

۴) تب‌های دیگر:
• Publishing: تاریخ انتشار، دسترسی، نویسنده
• Options: نمایش عنوان، لینک، و غیره

۵) ذخیره: Save برای ذخیره و ادامه، Save & Close برای ذخیره و بازگشت به لیست.

دسته‌بندی به سازماندهی محتوا کمک می‌کند.

ساخت دسته:
Content → Categories → New
• Title و Alias
• Parent: برای دسته تو در تو (مثلاً زیردسته)
• Description: توضیح دسته

انواع نمایش دسته:
• Category Blog: لیست مقالات یک دسته با چیدمان بلاگ
• Category List: لیست ساده دسته‌ها
• Single Article: یک مقاله

هر مقاله باید حداقل یک دسته داشته باشد. دسته‌بندی برای فیلتر، منو و سئو مهم است.

منو تعیین می‌کند کدام صفحه در کدام آدرس نمایش داده شود.

ساخت منو:
Menus → Manage → Add New Menu
• Title: نام منو (مثلاً Main Menu)
• Menu Type: شناسه یکتا (مثلاً mainmenu)

اضافه کردن آیتم:
Menus → [نام منو] → New

انواع آیتم منو:
• Single Article: یک مقاله
• Category Blog: مقالات یک دسته
• Category List: لیست دسته‌ها
• Featured Articles: مقالات برجسته
• List All Categories: همه دسته‌ها
• External Link: لینک خارجی
• Menu Item Alias: ارجاع به آیتم دیگر

فیلد Parent برای منوی چندسطحی. Menu Assignment در ماژول منو مشخص می‌کند منو در کدام صفحات نمایش داده شود.

صفحه اصلی (Home) با آیتم منوی «Default» مشخص می‌شود.

تنظیم Home:
Menus → [منو] → روی ستاره کنار آیتم مورد نظر کلیک کنید تا Default شود.

محبوب‌ترین گزینه‌ها برای صفحه اصلی:
• Featured Articles: نمایش مقالات برجسته (از Content → Featured)
• Category Blog: نمایش مقالات یک دسته خاص
• Custom HTML: محتوای ثابت

مقالات Featured:
Content → Featured → مقالاتی که می‌خواهید در صفحه اصلی باشند را با ستاره Featured کنید.

در تب Options آیتم منو می‌توانید تعداد ستون، تعداد مقالات، layout و غیره را تنظیم کنید.